logos
logos
logos
logos
logos
logos
logos
logos
logos
logos

Making a difference. Type design and Politics

Making a difference. Type design and Politics
➜ จะเป็นไปได้ไหมที่โลกของการออกแบบตัวอักษรจะเชื่อมโยงกับโลกของการเมือง?
SeriesBITS 8
SubscribeYoutube
Published13 August 2021
Read in

เรื่องราวจากนักการเมืองและนายกรัฐมนตรีแห่งจอร์เจีย เบจาเรียน กูกูชวิลลิ (Besarion Gugushvili) ที่มีอีกบทบาทหนึ่งเป็นนักออกแบบฟอนต์ภาษาจอร์เจียที่ชื่อว่าฟอนต์ DejaVu นอกจากนี้เขายังเป็นคนที่มีส่วนร่วมกับการออกแบบชุดแบบตัวอักษร Nokia Pure อีกด้วย ในขณะที่อีกด้านหนึ่งก็มีนักออกแบบฟอนต์ที่ทำงานด้านการเมืองด้วยเช่นกัน คาริมา เอล-เบแฮรี (Carima El-Behairy) ผู้สมัครแห่งพรรคเดโมแครตจากสหรัฐอเมริกา โดยก่อนหน้าลงเล่นการเมืองเธอเป็นหนึ่งในผู้ก่อนตั้งบริษัทผลิตซอฟต์แวร์ สำนักพิมพ์ และค่ายฟอนต์ที่ชื่อ P22 โดยรับตำแหน่งเป็นหุ้นส่วนดูแลฝ่ายการจัดการนานกว่ายี่สิบปี นอกจากนี้เธอยังมีตำแหน่งเป็นคณะกรรมการเหรัญญิกที่ Association Typographique Internationale ในแคลิฟอร์เนียอีกด้วย เช่นเดียวกับ ฌอน ฟรองซัว พอร์เช (Jean Francois Porchez) นักออกแบบฟอนต์ผู้ก่อตั้งค่ายฟอนต์ Typofonderie ที่แบบตัวอักษรของเขาได้รับการคัดเลือกจากประธานาธิบดี เอมมานูเอล มาครง (Emmanuel Macro) สำหรับใช้สื่อสารกับแคมเปญการหาเสียง

 

ที่มาภาพ twitter.com/jfporchez

 

Political: Activist + Cultural + Enabling
สามปัจจัยสำคัญที่เชื่อมโยงฟอนต์เข้ากับการเมือง

 

 Activist ออกแบบเพื่อแสดงเจตจำนง

คริส อี. โลโซส (Chris E. Lozos) เป็นหนึ่งในนักออกแบบฟอนต์ที่ทำงานเพื่อสื่อสารความหมายทางการเมือง ผ่านรูปแบบโปสเตอร์หรือมีม หรือโจนาธาน บาร์นบรูค (Jonathan Barnbrook) นักออกแบบกราฟิกที่เป็นผู้ก่อตั้ง Virusfonts และออกแบบฟอนต์โดยมีแนวคิดเบื้องหลังเชิงการเมือง ตัวอย่างจากโปรเจ็กต์ Olympuke London 2012 โจนาธานออกแบบฟอนต์พิกโตแกรมเพื่อเล่าเรื่องผลกระทบทางการเมืองและทางสังคมที่เกิดขึ้นเบื้องหลังงานโอลิมปิกเกม โดยเลือกเปิดตัวฟอนต์ในวันเดียวกับวันเปิดโอลิมปิก ครั้งแรกที่เขาทำคือเมื่อปี 2004 ก่อนจะออกแบบอีกครั้งในปี 2012 การจะเข้าใจใจความที่อยู่เบื้องหลังแบบตัวอักษร ก็ต้องจำเป็นที่จะเข้าใจเรื่องราวประวัติศาสตร์ของการเมืองนั้นๆ เพื่อเข้าใจการเชื่อมโยงของสองฝั่งนี้

 

ที่มาภาพ jonathanbarnbrook.com/work/olympukes-london-2012/

 

ออกตาวีโอ พาร์โด (Octavio Pardo) นักออกแบบจากสเปน ออกแบบตัวอักษรชื่อ Tiananmen โดยแนวคิดหลักของฟอนต์คือออกแบบเพื่อใช้สำหรับการทำป้ายประท้วง โดยในแต่ละครอบครัวตัวอักษรจะแบ่งระดับของความโกรธของผู้ประท้วง เช่น Tiananmen strike จะเป็นระดับไม่พึงพอใจ แต่ไม่ต้องการความรุนแรง เมื่อเปรียบเทียบกับ Tiananmen Revolution ที่ให้ความรู้สึกรุนแรงมากกว่า แม้จะเป็นแนวคิดที่น่าสนใจแต่ก็ไม่สามารถระดมทุนได้สำเร็จ

 

ที่มาภาพ behance.net

 

Cultural เข้าใจในบริบทวัฒนธรรมและภาษา

การแทรกแซงวัฒนธรรม (Cultural intervention) ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงการล้มล้างวัฒนธรรมและภาษาเดิม แต่เป็นการทำความเข้าใจบริบททางภาษาเพื่อให้สามารถออกแบบใหม่โดยไม่เกินความเข้าใจของผู้ใช้งานจริง นักออกแบบ นิโคลา จูเรค (Nikola Djurek) จากโครเอเชีย ออกแบบพยัญชนะสำหรับชาวโครเอเชียที่มาพร้อมกับแนวคิดเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างภาษา จากข้อบังคับทางกฎหมายที่ให้มีป้ายที่เป็นภาษาซีลีลิกสำหรับชนกลุ่มคนในโครเอเชียซึ่งต้องปรากฏพร้อมภาษาอังกฤษเสมอ ผลคือการใช้พื้นที่ป้ายขนาดใหญ่ นิโคลาจึงออกแบบฟอนต์ให้มีรูปทรงของแบบตัวอักษรทั้งสองภาษาอยู่ในตัวเดียวกัน ผู้อ่านชาวโครเอเชียสามารถแปลจากละตินเป็นซีลีริกได้โดยไม่สูญเสียความหมาย  แบบตัวอักษรนี้ยังถูกเลือกใช้ในโปสเตอร์ทีมฟุตบอลดรากอน แห่งบอสเนียอีกด้วย

 

ที่มาภาพ behance.net/Typonine

 

นักออกแบบและนักวิจัยจากอิสราเอล ลิคอน ลาวิ เตอเคอิช (Liron Lavi Turkeich)  มีผลงานออกแบบฟอนต์เฉพาะในภาษาฮิบรูและอะราบิก ลิคอนมีไอเดียว่า ถ้าตัดครึ่งตัวอักษรละตินตรงกลาง แม้เหลือเพียงครึ่งด้านบนก็ยังสามารถอ่านเพื่อเข้าใจความหมายได้ แต่ถ้าอ่านเฉพาะด้านล่างนั้นเป็นไปได้ยากที่จะเข้าใจข้อความนั้นๆ ซึ่งเป็นหลักการที่สามารถปรับใช้กับภาษาอะราบิกได้เช่นกัน ในขณะที่ภาษาฮิบรูที่ตัดครึ่งนั้นจะอ่านเข้าใจได้เฉพาะครึ่งล่าง ลิคอนจึงทดลองไอเดียง่ายๆ ด้วยการประกอบครึ่งบนที่เป็นภาษาอาระบิกเข้ากับครึ่งล่างที่เป็นภาษาฮิบรู เพื่อสร้างระบบการเขียนผสมผสานใหม่ ซึ่งสามารถสร้างรูปแบบการจับคู่ได้มากถึงพันรูปแบบ สุดท้ายแม้ว่าลิคอนจะยอมแพ้กับการทำให้แบบตัวอักษรเป็นจริงได้ครบชุด แต่ก็ยังได้ผลลัพธ์ออกมาเป็น “แนวคิดของตัวอักษร” (lettering concept) ที่อาจเกิดการพัฒนาต่อไปได้อนาคต

 

Enabling เปลี่ยนโลก

เพราะสิ่งที่นักออกแบบทำนั้นสร้างการเปลี่ยนแปลงต่อชีวิตผู้คนได้จริง

 

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ จูเลียต เชน (Juliet Shen) ออกแบบภาษาเฉพาะสำหรับชนพื้นเมือง Lushootseed เป็นภาษาที่มีคนใช้งานอยู่ 5 คนเท่านั้น และส่วนมากเป็นผู้สูงอายุ Lushootseed เป็นภาษาที่สวยงามแต่อ่านยาก จูเลียตตัดสินใจออกแบบให้หน้าตาของแบบตัวอักษรนั้นมีความสวยงามมากขึ้น และตั้งชื่อฟอนต์ Tulalip แบบตัวอักษรของจูเลียตยังถูกใช้ในแบบเรียน ทำให้เด็กๆ ได้อ่านและเพิ่มจำนวนผู้ที่พูดภาษานี้ได้ให้เพิ่มมากขึ้น แสดงให้เห็นว่าการออกแบบตัวอักษรช่วยให้ภาษาได้มีลมหายใจต่อไป

 

หรือเรื่องของมาร์ค จัมรา (Mark Jamra) และนีล พาเทล (Neil Patel) แบบตัวอักษรแอฟริกันในพื้นที่ N’Ko นิมยมพูดกันในแอฟริกาตะวันตก แบบพยัญชนะเอนโก นั้นมีธรรมชาติการเขียนต่อเนื่องกันเป็นแถว เขียนจากขวาไปซ้ายและต่อเนื่องกัน ในการประยุกต์ใช้กับสื่อหรืออุปกรณ์ต่างๆ นั้นเป็นไปได้ยาก ทั้งสองนี้จึงได้พัฒนาแอปพลเคชันที่พิมพ์ภาษาเอ็นโกและบันทึกเป็นภาพได้ เพื่อที่จะนำไปโพสต์ในโซเชียลมีดัยอย่างเฟซบุ้คแทนค่าตั้งสเตตัส


 

ที่มาภาพ jamra-patel.com

 

อีกตัวอย่างคือ มานูเอล โลเปซ โรชา (Manuel Lopez Rocha) จากเม็กซิโก เขาทำโปรเจ็กต์กับสถาบันภาษาพื้นเมืองแห่งชาติเม็กซิโก หนึ่งในประเทศที่มีการใช้ภาษาจำนวนมากและหลากหลาย แม้จะใช้ละตินเป็นตัวอักษรพื้นฐาน แต่ก็มีการปรับบางอย่างที่ต่างไปอย่างสิ้นเชิง เช่น r กลับหัว เขาได้ออกแบบการจัดวางคีย์บอร์ดที่มีรูปแบบการเรียงตัวอักษรเฉพาะ แล้วสอนให้ผู้คนใช้งานเป็น แม้แต่นักออกแบบและวิศวกรในการจัดการแบบตัวอักษรอย่าง มูตู เนดูมาราน (Muthu Nedumaran) จากมาเลเซีย ที่แสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยีในการผลิตฟอนต์ส่วนใหญ่นั้นใช้ละตินเป็นฟอนต์หลัก จนสิ่งที่มูตูทำคือการพัฒนาภาษาทมิฬเพื่อให้ใช้งานระบบปฏิบัติการในพีซีเมื่อปี 1985 ทำให้สามารถผลิตสื่อโฆษณาหรือนิตยสารภาษาทมิฬได้ หรือการพัฒนาการพิมพ์เพื่อให้ส่งข้อความภาษาทมิฬในปี 2005 นำมาสู่การพัฒนาภาษาอื่นๆ ต่อไป เช่น การพิมพ์ภาษาอาระบิกผ่านฟอนต์ละติน และตัวอย่างสุดท้ายคือ ฟิโอนา รอสส์ (Fiona Ross) จากอังกฤษ เธอทำ Linotronic 2O2 ซึ่งเป็นระบบการพิมพ์ที่นิยมใช้ในช่วงยุคปลาย 70s จนถึงต้น 80s ฟิโอนามีผลงานออกแบบฟอนต์ในหลากหลายภาษา ทั้งอาระบิกกว่า 90 ฟอนต์  ภาษาในเอเชีย แต่สิ่งสำคัญที่ฟิโอนาทำคือคิดค้น phonetic keyboard สำหรับพยัญชนะอินเดียหรือคีย์บอร์ดที่สามารถพิมพ์พยัญชนะตามระบบการออกเสียงในภาษาอินเดีย เป็นการคิดค้นที่กล่าวได้ว่าสร้างประวัติศาสตร์การใช้คีย์บอร์ดในภาษาอินเดียได้โดยไม่ต้องผลิตอุปกรณ์เพิ่มเติม

 

ในช่วงท้ายของการบรรยาย Making a difference. Type design and Politics เรนเนอร์แสดงให้ถึงความเป็นได้ใหม่ของแบบตัวอักษรที่เกี่ยวข้องกับการแสดงจุดยืนทางการเมือง การสะท้อนให้เห็นถึงสภาพการณ์เชิงสังคม ตั้งแต่เรื่องสภาพการเมืองในยุโรป ปัญหาเรื่องผู้อพยพ การได้เป็นประธานาธิบดีของโดนัลด์ ทรัมป์ เพื่อแสดงให้เห็นถึงศักยภาพว่าสิ่งที่นักออกแบบฟอนต์ทำได้คือใช้การความสามารถที่มีเพื่อพัฒนาให้โลกนี้น่าอยู่ขึ้นกว่าที่เคย

 

Share

CONTINUE IN

Design